Güneş enerjisi sistemi, gündüz saatlerinde üretilen elektriği öncelikle evin anlık ihtiyacını karşılamak için kullanır. Üretimin tüketimi aştığı durumlarda fazla enerji dağıtım şebekesine aktarılır ve akşam saatlerinde ihtiyaç duyulan elektrik ise şebekeden çekilir. Çift yönlü sayaç, elektriğin bu iki yönlü hareketini ölçerek üretim ve tüketim verilerini ayrı kaydeder. Tasarruf tutarı da üretim ile tüketim arasındaki dengeye göre belirlenir.
Çift Yönlü Sayaç Nedir?
Çift yönlü sayaç, şebekeden çekilen elektriği ve şebekeye verilen elektriği ayrı endekslerde ölçen elektronik sayaçtır. Tek yönlü sayaç yalnızca tüketimi kaydederken çift yönlü model enerjinin akış yönünü de ayırt eder. Bu özellik, şebekeye paralel çalışan lisanssız güneş enerjisi tesislerinde gereklidir.
Sayaç ekranındaki değerler, giriş ve çıkış için farklı kayıtlar üzerinden okunur. Teknik dokümanlarda bu hareketler farklı OBIS kodlarıyla izlenir. Kullanıcı için önemli olan, üretim ve tüketim değerlerinin farklı endekslerde izlenebilmesidir.
Çift Yönlü Sayaç Nasıl Çalışır?
Çift yönlü sayaç çalışma prensibi, elektriğin hangi yönde aktığını algılamaya dayanır. Güneş panellerinin ürettiği elektrik o anda evde kullanılıyorsa sayaç şebekeden daha az enerji çekildiğini kaydeder. Üretim evin ihtiyacını aşarsa fazla enerji şebekeye yönelir ve ikinci endeks devreye girer.
Akşam güneş üretimi sona erdiğinde ya da tüketim yükseldiğinde, şebekeden alınan elektrik tüketim endeksine kaydedilir. Ölçüm cihazı, elektriğin giriş ve çıkışını iki farklı endekste takip eder. Faturalama ve mahsuplaşma işlemleri, dağıtım şirketi ile tedarik şirketinin güncel uygulamalarına göre bu kayıtlar üzerinden yürür.
Tek Yönlü ve Çift Yönlü Sayaç Arasındaki Fark Nedir?
Tek yönlü sayaç, tüketim tesisinin şebekeden aldığı elektriği ölçer. Elektriğin ters yönde akması beklenmediği için şebekeye verilen enerjiyi ayrı bir veri olarak kaydetmez. Çatı GES kurulan noktalarda ise üretim ve tüketim verilerini ayrı izleyebilen çift yönlü sayaç kullanılır.
Çift yönlü model, tüketim ve üretim hareketini ayrı endekslerde takip eder. Şebekeye verilen enerji de ölçüme dahil edildiği için mahsuplaşma hesabı üretim ve tüketim verileri üzerinden yapılabilir. Sayaç tipi belirlenirken bağlantı gücü, tek faz veya üç faz ihtiyacı ve dağıtım şirketinin teknik koşulları dikkate alınır.
Çift Yönlü Sayaç Ne Zaman Gereklidir?
Şebekeye paralel çalışan güneş enerjisi sistemlerinde güneş enerjisi çift yönlü sayaç kullanımı proje kapsamına girer. Elektrik giriş ve çıkışının kaydedilmesi, bağlantı ve kabul sürecindeki temel adımlardan biridir.
Sayaç değişimi, projenin bağlantı ve kabul sürecinin bir parçasıdır. Uygulamanın hangi aşamada yapılacağı, kurulu güç, bağlantı şekli ve bölgedeki dağıtım şirketinin prosedürüne göre değişir. Bu nedenle panel kurulmadan önce proje firmasından sayaç, koruma ekipmanı ve başvuru adımları hakkında yazılı bilgi almak gerekir.
Mahsuplaşma (Net Metering) Nedir?
Mahsuplaşma, üretim tesisi ile ilişkili tüketim tesisinin belirlenen dönem içindeki üretim ve tüketim verilerinin karşılaştırılmasıdır. Günlük kullanım dilinde net metering olarak anılsa da Türkiye’deki uygulama, lisanssız üretime ilişkin düzenlemeler ve ilgili usul ve esaslar çerçevesinde yürür. Hesaplama ayrıntıları başvuru türüne, tüketim tesisine ve güncel düzenlemelere göre farklılaşabilir.
Örneğin gün içinde fazla elektrik üreten bir sistemin şebekeye aktardığı miktar, sayaçta ayrı olarak görünür. Aynı dönemde şebekeden çekilen elektrik de tüketim endeksine yansır. Mahsuplaşma, bu verilerin ilişkilendirilmesini mümkün kılar. İhtiyaç fazlası üretim, bedel ve fatura kalemleri için tedarik şirketinin açıklamaları ile güncel mevzuat esas alınmalıdır.
Fatura dönemlerinde esas alınan hesaplama yöntemi, başvuru şekline ve tedarik şirketinin uygulamalarına göre değişebildiği için sözleşme koşulları başvuru öncesinde mutlaka ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
Çift Yönlü Sayaç Nasıl Temin Edilir?
Ölçüm cihazı, başvuru yapılan dağıtım şirketinin teknik koşullarına ve onaylı proje bilgilerine uygun seçilir. Güneş enerjisi projesini hazırlayan yetkili firma, bağlantı başvurusu, proje kontrolü, gerekli anlaşmalar, saha kontrolü ve devreye alma adımlarında süreci takip eder.
Bazı projelerde sayaç tedariki ve montajı teklifin içinde yer alabilirken bazı projelerde ise bu kalemler ayrı fiyatlandırılır. Hangi ekipmanın kim tarafından temin edileceğini, sayaç değişiminde dağıtım şirketinin rolünü ve ilave işlem bedellerini sözleşme öncesinde netleştirmek gerekir. Yazılı kapsam, sonradan çıkan masrafların önüne geçer.
Çift Yönlü Sayaç Kurulum Maliyeti Ne Kadar?
Çift yönlü sayaç fiyat bilgisi, seçilen tek fazlı ya da üç fazlı model, sayaç panosunun durumu, tesisattaki revizyon ihtiyacı, koruma ekipmanları, montaj işçiliği ve başvuru hizmetlerine göre değişir. Bu nedenle yalnızca cihaz etiketi üzerinden bütçe yapmak yanıltıcı olabilir.
Teklifte sayaç bedelinin yanında montaj, pano düzenlemesi, proje, kabul işlemleri ve varsa elektrik tesisatındaki güçlendirme kalemleri de ayrı gösterilmelidir. Eski yapılarda pano veya kablo düzenlemesi gerekebilir. Maliyetleri sağlıklı karşılaştırmak için tekliflerin aynı iş kapsamını içermesi gerekir.
Çift Yönlü Sayaç Kullanmanın Avantajları Nelerdir?
Çift yönlü sayaç okuma verileri, güneş sisteminin üretimini ve şebekeden çekilen elektriği görünür hale getirir. Böylece kullanıcı, güneşli saatlerde hangi cihazların daha çok enerji tükettiğini daha iyi takip edebilir. Bu veriler, tüketimi üretim saatlerine yaklaştırmak ve öz tüketim oranını artırmak isteyen kullanıcılar için yol gösterir.
Üretim ve tüketim verilerinin düzenli izlenmesi, üretimdeki beklenmeyen düşüşlerin erken fark edilmesini kolaylaştırır. Sayacın doğru seçilmesi ve bağlantının onaylı projeye uygun yapılması, güvenli işletme ve doğru faturalama için gereklidir.